Khi bảo tàng trở thành công cụ tái sinh đô thị

Giữa những đô thị tại châu Á, có những khu công nghiệp cũ bị bỏ quên, những “khoảng trống” hình thành giữa quá trình đô thị hóa và cả những bảo tàng đang vượt khỏi chức năng trưng bày để trở thành không gian kích hoạt đời sống đô thị, văn hóa và cộng đồng. Từ những vấn đề ấy, chiều 26/5/2026, Viện Đào tạo Quốc tế Trường Đại học Kiến trúc Thành phố Hồ Chí Minh (UAH) tổ chức Talkshow “Chinese Modern Art Museums” với sự tham gia của TS.KS.KTS. Anna Bulanda-Jansen - Văn phòng Kiến trúc GMP (Gerkan, Marg und Partner). Talkshow mang đến góc nhìn thực tiễn về cách các đô thị Trung Quốc tái sinh không gian bằng nghệ thuật, bảo tàng và các cụm sáng tạo.

Mở đầu buổi chia sẻ, TS.KS.KTS. Anna Bulanda-Jansen dẫn dắt người nghe tìm hiểu nền tảng triết học trong quy hoạch đô thị Trung Quốc truyền thống. Diễn giả tập trung vào khái niệm cụm không gian tập trung các hoạt động văn hóa, nghệ thuật và đổi mới sáng tạo. Theo diễn giả, đây là mô hình đang được nhiều đô thị tại Trung Quốc sử dụng để kích hoạt lại những khu vực từng bị bỏ hoang hoặc mất chức năng.

Tại những nơi như Bắc Kinh, Thượng Hải hay Thâm Quyến, diễn giả chỉ ra rằng các không gian từng bị xem là “khoảng mờ đô thị” như làng đô thị cũ, nhà máy bỏ hoang, khu lịch sử xuống cấp hay khuôn viên trường đại học chính là môi trường thuận lợi để hình thành các hoạt động sáng tạo. Những khu vực này thường có chi phí thấp, cấu trúc linh hoạt và khả năng thích nghi cao. Đó chính là điều mà các khu đô thị mới quy hoạch cứng khó tạo ra. Thay vì phá bỏ hoàn toàn các công trình cũ, nhiều thành phố lựa chọn tái sử dụng, cài cắm thêm chức năng văn hóa, nghệ thuật và cộng đồng để hồi sinh khu vực. Các “khoảng mờ đô thị” này khi ấy được chính quyền, các nhà đầu tư và cộng đồng sáng tạo phối hợp xây dựng, trở thành nam châm thu hút du lịch, gia tăng giá trị bất động sản và hồi sinh đời sống cư dân khu vực.

TS.KS.KTS. Anna Bulanda-Jansen trình bày các nghiên cứu thực tiễn về không gian sáng tạo tại Bắc Kinh, Thượng Hải và Thâm Quyến

Từ các ví dụ tại Trung Quốc, chương trình đồng thời gợi mở nhiều liên hệ với bối cảnh Việt Nam, đặc biệt là câu chuyện tái sử dụng các khu công nghiệp cũ, khu tập thể cũ hay các khoảng trống còn sót lại trong quá trình đô thị hóa nhanh.

Chia sẻ tại talkshow, ThS.KTS. Võ Ngọc Lĩnh - giảng viên Viện Đào tạo Quốc tế cho rằng bảo tàng ngày nay rất đa dạng. Đó có thể là không gian tương tác, giải trí, hoặc thậm chí là một nơi không trưng bày gì cả ngoài ánh sáng để người tham quan tự trải nghiệm. Vì vậy, sinh viên Kiến trúc và Quy hoạch cần nhìn bảo tàng theo nghĩa rộng hơn, như một không gian tương tác xã hội, nơi con người trực tiếp tạo ra trải nghiệm và giá trị văn hóa, thay vì chỉ tiếp nhận các hiện vật trưng bày theo cách truyền thống.

ThS.KTS. Võ Ngọc Lĩnh chia sẻ góc nhìn về bảo tàng như một không gian tương tác và trải nghiệm xã hội trong đô thị đương đại

TS.KTS. Vũ Việt Anh - Viện trưởng Viện Đào tạo Quốc tế chia sẻ: “Có những công trình khi mất đi công năng ban đầu sẽ trở thành khoảng trống mà chưa ai biết phải làm gì. Chính lúc đó, không gian ấy lại mở ra cơ hội để chúng ta tái diễn giải và sáng tạo những chức năng mới cho đô thị”. TS.KTS. Vũ Việt Anh cũng đặt ra nhiều vấn đề mang tính thực tiễn đối với đào tạo Kiến trúc, Quy hoạch và Thiết kế hiện nay để các đô thị không tiếp tục phát triển theo hướng đồng dạng, thiếu bản sắc và mất dần không gian cộng đồng.

 

TS.KTS. Vũ Việt Anh trao đổi về khả năng tái định nghĩa các “khoảng mờ” trong đô thị thông qua kiến trúc và sáng tạo
Sinh viên đặt câu hỏi và trao đổi cùng diễn giả về các mô hình tái sinh không gian đô thị tại Trung Quốc

Từ những nghiên cứu và ví dụ thực tiễn tại Trung Quốc, Talkshow gợi mở cách tiếp cận linh hoạt hơn đối với các vấn đề đô thị hiện nay. Đây cũng là dịp để sinh viên tiếp cận những tư duy thiết kế gắn với cộng đồng, văn hóa và đời sống đô thị đương đại.

(028) 38.222748