Từ quy hoạch khu dân cư đến mô hình hạ tầng xanh

Đạt Giải Nhì chung cuộc, đồ án “Quy hoạch hệ thống hạ tầng kỹ thuật tỷ lệ 1/2000 khu dân cư An Điền dọc đường DT7A, phường Long Nguyên, Thành phố Hồ Chí Minh” của Nguyễn Mạnh Được đã thuyết phục Hội đồng chuyên môn bởi tầm nhìn dài hạn. Khảo sát thực địa khu vực An Điền, Mạnh Được nhận thấy vùng đất này đang đứng trước điểm nghẽn hạ tầng: nguy cơ ngập úng nội khu, mạng lưới giao thông chưa đồng bộ và tình trạng khai thác nước ngầm quá mức làm suy giảm tài nguyên nước.

Thay vì xử lý các bài toán kỹ thuật một cách đơn lẻ, Mạnh Được chọn cách tiếp cận tích hợp hệ thống hạ tầng đô thị với điểm nhấn là mô hình trạm xe buýt năng lượng - nước Rainergy Bus Station kết hợp mô hình bổ sung nhân tạo tầng nước ngầm (MAR model). Nước mưa thay vì bị coi là nguồn nước xả trôi gây ngập cục bộ đã được thu gom, lọc sạch, tái sử dụng và dẫn thấm bổ sung lại cho tầng nước ngầm ngay tại điểm dừng công cộng.

“Dù chỉ là một đề tài tốt nghiệp, em luôn đặt tính thực tiễn lên hàng đầu. Từng nét vẽ đều xuất phát từ suy nghĩ cho những người dân sinh sống tại đó. Một đô thị phát triển không chỉ cần đường sá hay điện lưới, mà phải gắn liền với nguồn nước sạch an toàn, liên tục và khả năng chống chịu thiên tai. Đồ án giúp em nhận ra trách nhiệm của người làm kỹ thuật hạ tầng - xương sống cho sự phát triển của đô thị” - Mạnh Được bày tỏ. Bên cạnh đó, bạn dành nhiều tâm huyết đưa mô hình Rainergy Bus Station vào tổng thể quy hoạch và xem đây như một công trình độc lập. Trạm xe buýt được hình dung như một “nút hạ tầng xanh”, nơi các chức năng về nước, năng lượng và tiện ích công cộng có thể được tích hợp.

Tích hợp giải pháp sinh học trong quy hoạch kỹ thuật

Cùng lớp KD21-CTN, Lã Nguyễn Minh Nhật nhận Giải Khuyến khích với đồ án “Quy hoạch hệ thống hạ tầng kỹ thuật tỷ lệ 1/2000 một phần trung tâm phường Long Nguyên - Thành phố Hồ Chí Minh”. Bên cạnh nội dung quy hoạch tổng thể, Nhật phát triển chuyên đề BioMoss - mô hình rêu sinh học hỗ trợ xử lý nguồn nước hồ cảnh quan. Ý tưởng xuất phát từ quá trình tìm hiểu khả năng tự làm sạch của môi trường nước và thử nghiệm rêu cầu Marimo trong điều kiện nghiên cứu. Từ kết quả thử nghiệm, Nhật đề xuất mô hình mương sinh học kết hợp giỏ chứa rêu tại khu vực nước mưa trước khi vào hồ cảnh quan. Mục tiêu là bổ sung một lớp xử lý sinh học hỗ trợ, có thể kết hợp với cảnh quan đô thị và các phương pháp xử lý khác.

Nói về thách thức lớn nhất khi triển khai ý tưởng, Minh Nhật cho biết: “Khó khăn nhất là làm sao biến một ý tưởng sinh học tương đối mới thành giải pháp có cơ sở kỹ thuật và tính khả thi. Em luôn tự đặt câu hỏi: Nếu đưa ra ngoài thực tế, hệ thống này sẽ vận hành thế nào? Việc xác định rõ BioMoss là một lớp hỗ trợ sinh học chứ không thay thế hoàn toàn hệ thống truyền thống chính là chìa khóa để đưa đồ án tiến gần hơn với thực tế”. Cách tiếp cận này cũng khiến Nhật phải mở rộng việc, tìm hiểu thêm về sinh học, chất lượng nước, thiết kế thí nghiệm và cách đánh giá kết quả. Từ một ý tưởng nghiên cứu, BioMoss được phát triển thành mô hình có hố lắng, vật liệu lọc và giỏ chứa rêu, nhằm tạo điều kiện thuận lợi hơn cho việc kiểm tra, vệ sinh và thay thế.

Đối với Minh Nhật, đô thị muốn phát triển bền vững thì không thể chỉ quan tâm đến giao thông hay nhà ở, mà hệ thống cấp thoát nước, san nền, môi trường phải được tính toán đồng bộ ngay từ đầu. “Nhờ sự phản biện và hướng dẫn sát sao từ giảng viên UAH, em học được cách không chỉ biết “làm như thế nào” mà phải giải thích được “tại sao lại chọn giải pháp đó”. Giải thưởng của Hội Cấp thoát nước Việt Nam là điểm khởi đầu ý nghĩa để em tiếp tục nghiên cứu sâu hơn về quản lý nước bền vững và phát triển các giải pháp xanh cho đô thị sau khi ra trường”, Minh Nhật khẳng định.

Hai giải thưởng tại Giải thưởng Đồ án tốt nghiệp xuất sắc sinh viên ngành Nước năm 2026 là sự ghi nhận cho những nỗ lực học tập và nghiên cứu của sinh viên UAH. Từ những bài toán cụ thể của đô thị, Được và Nhật đã thử nghiệm những cách tiếp cận khác nhau, cùng hướng đến việc đưa kiến thức chuyên ngành gần hơn với thực tế.

Trong bối cảnh Việt Nam đẩy mạnh đô thị hóa bền vững và ứng phó biến đổi khí hậu, đòi hỏi số lượng lớn nguồn nhân lực kỹ sư hạ tầng kỹ thuật chất lượng cao. Khoa Kỹ thuật Hạ tầng Đô thị UAH tiếp tục khẳng định vị thế là địa chỉ đào tạo uy tín hàng đầu, nơi trang bị cho sinh viên tư duy kỹ thuật hiện đại, năng lực ứng dụng công nghệ và tinh thần sáng tạo giải quyết các bài toán thực tiễn. Những thành quả từ giảng đường hôm nay chính là hành trang vững chắc để các thế hệ sinh viên UAH tự tin làm chủ công nghệ, đón đầu cơ hội nghề nghiệp rộng mở.